GALVANI

GALVANI (Galvani) Luidji (1737.9.9 – Bolonya – 1798.4.12) italyan anatomi va fiziologi. Elektr haqidagi taʼlimot asoschilaridan biri, eksperimental elektrofiziologiya asoschisi. Muskullarning qisqarishidagi elektr hodisasini birinchi boʻlib tadqiq qilgan va metallar elektrolit bilan tutashganda potensiallar farqi hosil boʻlishini payqagan. Shu sababli elektr tokining kimyoviy manbai uning sharafiga Galvanik elementlar deb nomlangan. Пост Навигацияси

GALLYUTSINATSIYA

GALLYUTSINATSIYA (lot. haUucinatio – xom xayol, bemaʼni, xato) — yoʻq narsa va hodisalarni bordek idrok etish. Idrok etilgan yoʻq obrazlar tashki tasvirga ega boʻlib, ular borliqda real narsalar kabi oʻrin oladi va shu tufayli bemor bularning rostligiga ishonadi, aslida yoʻq narsalarni koʻrayotgan, eshitayotgandek boʻladi. Ruhiy va infeksion zararlanishlar, bosh miya shikastlari, alkogolizm bilan bogʻliq psixozlarda, … Читать далее

GALIULLINA Fatma Qosimovna

GALIULLINA Fatma Qosimovna (1969.30.5, Chirchiq sh.) — velopoyga boʻyicha jahon chempioni, xalqaro toifadagi sport ustasi. 1983-y. dan velosiped sporti bilan shugʻullanadi. 1986-y. dan Oʻzbekistan Mudofaa vazirligi Markaziy harbiy sport klubida xiz-mat kiladi. Italiya, Fransiya, Germaniya, Avstriya, Koreya va b. mamlakatlarda oʻtkazilgan nufuzli xalqaro musobaqalar qatnashchisi. 1997-y. Ipoh sh. da (Malayziya) oʻtkazilgan 25 km ga shaxsiy … Читать далее

GALDIROVOʻT

GALDIROVOʻT (yuqori oqimida Quruqgaldirovoʻt) — Jizzax viloyati Zomin tumaniyaat soy, Zominsuvning oʻng irmogʻi. Turkiston tizmasining shim.gʻarbiy yon bagʻirlaridan oqib tushadi. Uz. 30 km, havzasining mayd. 61,6 km2. Qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Suv sarfi oylar, fasllar boʻyicha kam oʻzgaradi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 66 l/sek. Baʼzan yomgʻir koʻp yogʻgan vaqtlarda toshadi va suv sarfi … Читать далее

GALAKTIK TUMANLIKLAR

GALAKTIK TUMANLIKLAR — Galaktika tarkibiga kiradigan gaz, chang yoki gaz-chang bulutlari. Shakliga qarab, diffuz, planetar, oʻta yangi yulduzlarning portlashi qoddiqlari va b. xillarga boʻlinadi. Diffuz tumanliklar Galaktika umumiy gazchang qatlamining bir qismi. Emission, nurlanuvchi (nur qaytaruvchi) va qora (xira) Galaktik tumanliklar farq qilinadi. Emission Galaktik tumanliklar bir yoki bir necha qoʻshni qaynoq yulduzlarning ultrabinafsha nurlanishi … Читать далее

GAITI

GAITI (Haiti), Gaiti Respublikasi (RepubliguedʻHaiti) — Vest-Indiyadagi davlat. Katta Antil o. lari guruhidagi Gaiti o. ning garbiy qismini va bir qancha mayda orollar, jumladan Gonav va Tortyu o. larini oʻz ichiga oladi. Mayd. 27,8 ming km2. Aholisi 7,3 mln. kishi (2000). Poytaxti — Port-o-Prens sh. Maʼmuriy jihatdan 9 depar-tamentga, departamentlar okruglarga, okruglar esa jamoa (kommuna)larga … Читать далее

BACHADON TUSHISHI

BACHADON TUSHISHI — bachadon va diloqning oʻz oʻrnidan pastga siljishi bilan kechadigan kasallik; bunda bachadon toʻla (jinsiy teshikdan chiqib ketadi) yoki qisman (jinsiy teshikdan bachadon boʻyni chiqadi xolos) tu-shishi mumkin. Koʻproq yoshi kattaroq ayollarda kuzatiladi. Ichki jinsiy aʼzolarni oʻz oʻrnida ushlab turadigan chanoq tubi muskullari faoliyatining buzilishi, qorin ichki bosimining ortishi, jinsiy aʼzolarning rivojlanmay qolishi, … Читать далее

GAZLI-NUKUS GAZOPROVODI

GAZLI-NUKUS GAZOPROVODI — gaz magistrali. Oʻzbekistonning shim. dagi isteʼmolchilar ehtiyojini respublikaning oʻz gazi bilan qondirish maqsadida (Urganch sh. tarmogʻi bilan birga) qurilgan. Gaz yoʻlining 1-navbati 1994-y. da ishga tushirilgan (uz. 94 km), 1997-y. da kurilish yakunlangan. Umumiy uz. 317,7 km (jumladan Urganch sh. tarmogʻi 28 km). Gaz yoʻlida 1020 mm li quvurlar yotqizilgan. Undan loyiha … Читать далее

BAXMAL DARAXT

BAXMAL DARAXT, poʻkak daraxt (Phellodendron amurense) — toshbaqatoldoshlar (rutadoshlar) oilasiga mansub daraxt. Boʻyi 25 — 30 m, tanasining diametri 70 — 80 sm ga yaqin; asosan Uzoq Sharq, Jan. Saxalin, Yaponiya va Xitoyda usadi. 300-yilgacha yashaydi, poʻstlogʻi kulrang, baxmalsimon bujmaygan, ichida och sariq poʻkak qatlami bor. Shuning uchun poʻkak daraxt ham deyiladi. Barglari patsimon murakkab, … Читать далее

GAZDAN QUTQARUV ISHLARI

GAZDAN QUTQARUV ISHLARI — zaharli gazlar ajralishi, portlash va yongʻin chiqishi xavfi boʻlgan sanoat korxonalarida ish xavfeizligini taʼminlashga doyr tadbirlar majmui. Gaz bilan bogʻliq falokatlarning oldini olish, avariya yuz berganda uning oqibatlarini tugatish, sanoat bino-lari havosidagi zararli va xavfli aralashmalar miqdorini oʻlchab turish, gazdan muhofaza qilish va qutqarish vositalarining holatini nazorat qilish, korxona xodimlarini bunday … Читать далее